Kalwaria Zebrzydowska i zespół sanktuarium pielgrzymkowego należy do jednych z najcenniejszych zabytków Małopolski, mających znaczenie nie tylko w skali regionu, czy kraju, ale także na skalę międzynarodową. Słowo kalwaria pochodzi z łaciny – Calvaria oznacza wzniesienie, na którym został ukrzyżowany Jezus Chrystus. Obiekt wpisany jest na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Kompleks kościoła, klasztoru ojców Bernardynów oraz architektoniczno – krajobrazowa kompozycja Drogi Krzyżowej i Dróżek Matki Boskiej to wspaniałe dzieło sztuki, a przy tym stale żywe centrum kultu.
Dzieje Kalwarii Zebrzydowskiej rozpoczynają się w 1600 roku, gdy wojewoda krakowski Mikołaj Zebrzydowski postanowił zbudować kaplicę Świętego Krzyża, wzorowaną na kaplicy Golgoty w Jerozolimie. W 1603 roku położono kamień węgielny pod budowę. Pomiędzy 1604 i 1617 w beskidzkim krajobrazie pojawił się klasztor i kościół oraz kaplice. Po śmierci Mikołaja Zebrzydowskiego w 1620 roku, dzieło fundacji kontynuował jego syn, Jan. Projektantem założenia kościelno – klasztornego był jezuicki architekt Jan Maria Bernardoni. Na przełomie XVII i XVIII wieku kościół powiększono, dodając obszerną nawę i dwuwieżową fasadę.
Wnętrze, o bogatym barokowym wystroju, mieści czczony obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem. W kościele uwagę zwraca ażurowy dwustronny ołtarz główny, dzielący prezbiterium i chór zakonny. Ołtarz pochodzi z 1723 roku i należy do doskonałych przykładów barokowej sznycerki. Za ołtarzem, w chórze zakonnym, znajdują się interesujące stalle zdobione scenami z życia Matki Boskiej i manierystycznym ornamentem.
Dziś w skład sanktuarium Pasyjno – Maryjnego wchodzi bazylika Matki Boskiej Anielskiej oraz 42 kaplice kalwaryjne, odtwarzające Jerozolimę sprzed ponad 2000 lat. Kaplice są osnową dla tradycyjnych nabożeństw, zwanych Dróżkami Pana Jezusa (28 stacji), Dróżkami Matki Boskiej (24 stacje) i Dróżkami za Dusze Zmarłych, oraz tłem dla Misterium Męki Pańskiej (odprawianej w Wielkim Tygodniu) i Procesji Pogrzebu i Triumfu NMP (w czasie odpustu Wniebowzięcia NMP). Przejście każdego ze szlaków trwa ok. 3 godzin. Tutejsze procesje maryjne należą do najefektywniejszych uroczystości religijnych w Polsce i na świecie. Tradycja pielgrzymkowa do Kalwarii Zebrzydowskiej trwa nieprzerwanie od wieków.
Oprócz funkcji pielgrzymkowej Kalwaria Zebrzydowska pełni ważną rolę turystyczną w regionie. Co roku tysiące odwiedzających, również nie-katolików podziwiają niezwykłą architekturę obiektu oraz obserwują uroczystości religijne. Kalwarię można odwiedzać przez cały rok, działa tu Kalwaryjskie Centrum Informacji. Grupy powyżej 15 osób mogą skorzystać z usług przewodnika, który oprowadzi ich opowiadając o historii i obecnej funkcji zespołu w języku polskim, angielskim, włoskim, niemieckim, lub francuskim. Do dyspozycji turystów jest również Dom Pielgrzyma, w którym można przenocować. W recepcji znajduje się makieta klasztoru i dróżek kalwaryjskich oraz. Na terenie kalwarii jest też sklepik z pamiątkami i dewocjonaliami.
